Որտեղ կարող ենք հանդիպել Աստծուն. խոնարհության մասին

25 տարի առաջ իմ ընկերներից մեկը, ով երկու երեխա ուներ, մահացավ Փարիզի ազատագրման ժամանակ (1944թ): Նրա երեխաներն առանձնապես չէին սիրում ինձ, բայց երբ նա մահացավ, նրանք մտերմացան ինձ հետ, որովհետև ես իրենց հոր ընկերն էի… Եվ ահա նրա տասնհինգ տարեկան աղջիկը մեկ օր եկավ ինձ մոտ ընդունարան (մինչև քահանա դառնալը ես բժիշկ էի) ու տեսավ, որ իմ բժշկական պարագաների կողքին Ավետարան է դրված: Երիտասարդությանը հատուկ ինքնավստահությամբ նա ասաց. «Չեմ հասկանում, թե ինչպես կարող է կրթված մարդը հավատալ նման անհեթեթության»:

Ես այն ժամանակ հարցրի. «Իսկ դու կարդացե՞լ ես այն»:

Նա պատասխանեց. «Ո՛չ»:

«Դե ուրեմն հիշի՛ր. միայն հիմար մարդիկ են դատողություններ անում այն բաների մասին, որոնք չգիտեն»:

Դրանից հետո ընկերոջս աղջիկը սկսում է կարդալ Ավետարանը, և այն այնքան էր գրավում նրան, որ նրա ողջ կյանքը փոխվում է: Նա սկսում է աղոթել, Աստված հնարավորություն է տալիս նրան՝ վերապրելու Իր ներկայությունը, և աղջիկը մի որոշ ժամանակ ապրում էր դրանով:

Հետո նա հիվանդացավ անբուժելի հիվանդությամբ, և երբ ես արդեն քահանա էի ձեռնադրվել Անգլիայում, ինձ նամակ գրեց, որտեղ ասում էր. «Այն օրից, ինչ իմ մարմինը սկսել է թուլանալ ու մահանալ, իմ հոգին ավելի կենդանի է, քան երբևէ նախկինում, և ես զգում եմ Աստծո ներկայությունը այնպիսի հեշտությամբ և ուրախությամբ»:

Ես պատասխանեցի նրան. «Մի՛ սպասիր, որ այդ իրավիճակը երկար է տևելու. երբ ուժերդ ավելի պակասեն, դու չես կարողանա սեփական պոռթկումով Աստծուն ձգտել, և կգա ժամանակ, երբ քեզ կթվա, թե Աստծո մոտ մուտք չկա»:

Մի որոշ ժամանակ անց նա նորից ինձ գրեց. «Այո՛, դուք ճիշտ էիք, ես հիմա թույլ եմ այնպես, որ չեմ կարողանում ուժերս հավաքել՝ Աստծուն ձգտելու համար, և Նա չկա ասես»: Այն ժամանակ նրան պատասխանեցի, որ ինքը փորձի մի ուրիշ կերպ վարվել՝ սովորել խոնարհություն՝ այդ բառի խորը, ճշմարիտ իմաստով:

Լատիներեն «humilitas»՝ խոնարհություն բառը «humus» բառից է՝ «պտղաբեր հող», և ահա խոնարհությունը չի կայանում նրանում, որ մենք շարունակաբար «խեղճանանք», մտածենք ու խոսենք վատը մեր մասին և համոզենք ուրիշներին, թե մեր ապրելակերպը հենց ինքը խոնարհությունն է:

Խոնարհությունը պտղաբեր հողի պես է. երկիրը միշտ մեր ոտքերի տակ է, այն ակնհայտ է, այն մոռացված է, նրա վրայով մենք քայլում ենք և երբեք այն չենք հիշում. այն բաց է ամեն ինչի համար, հողի վրա ենք մենք գցում ավելցուկները, ամենը, ինչ մեզ անհրաժեշտ չէ: Այն անխոս ամեն բան ընդունում է և աղբն էլ նա ընդունում է ու այն վերածում կենդանի ու կյանք տվող հարստության: Այն ինքնին քայքայման ընթացքը վերածում է կյանքի նոր զորության. հողը, լինելով բաց՝ անձրևի համար, բաց՝ ամեն սերմի համար, բերում է պտուղ երեսունով, վաթսունով ու հարյուրապատիկով:

Եվ ես խորհուրդ տվեցի այդ աղջկան. «Սովորիր այդպիսին լինել Աստծո առջև. տրվող, չընդդիմացող, պատրաստ՝ Աստծուց ու մարդկանցից ընդունելու ինչ-որ էլ նրանք տան»:

Եվ իրականում նա ստիպված եղավ շատ բաների միջով անցնել մարդկանց կողմից: Հիվանդության վեց ամիսներից հետո ամուսինը լքեց նրան՝ հոգնելով անընդհատ լինել մահացող կնոջ կողքին, նա ճանաչեց անարգված լինելու ցավը, բայց այդ ամենի հետ միասին Աստված Իր լույսը թափեց նրա վրա և ուղարկեց «թարմություն բերող անձրև»: Ավելի ուշ նա գրեց ինձ. «Ես լիովին սպառված եմ: Այլևս ուժ չունեմ՝ առ Աստված ձգտելու, բայց հիմա Աստված ինքն է իջնում ինձ մոտ»:

Այս պատմությունը մեկ գլխավոր միտք է առաջ բերում. այն պատկերում է տկարությունը, որում Աստված դրսևորում է Իր զորությունը, և իրավիճակը, որում Աստծո բացակայությունը վերածվում է Նրա ներկայության:

Մենք չենք կարող ուժով տիրանալ Աստծուն, բայց եթե մենք կանգնած ենք, ինչպես այն մաքսավորը կամ ինչպես այս կինը՝ «ճիշտ» որակվող ամեն ինչի սահմանագծից այն կողմ, բայց, միևնույն ժամանակ, նաև այն սահմաններում, որտեղ իշխում է գթասրտությունը, մենք կարող ենք հանդիպել Աստծուն:

Միտրոպոլիտ Անտոնի Սուրոժսկի